Sociale Zekerheidsrecht Begrepen negende druk

Sociale Zekerheidsrecht Begrepen negende druk Hoofdstuk 1 1.1 De sociale zekerheid zorgt ervoor dat de sociale risico’s die een individu loopt zoveel mogelijk worden verdeeld over alle werknemers en werkgevers of zelfs alle inwoners van Nederland. Een belangrijk uitgangspunt van sociale zekerheid is collectiviteit en solidariteit, het door middel van wetgeving gezamenlijk dragen van de individuele risico’s.Het uitgangspunt van de Nederlandse sociale zekerheid is dat de overheid een belangrijke rol speelt bij het opvangen van de verschillende sociale risico’s, de verzorgingsstaat. In die verzorgingsstaat rust op de overheid verplichting om de burger te vrijwaren tegen een gebrek aan gezondheid, inkomen, enzovoort.Het fundament van de sociale zekerheid is in de eerste plaats inkomenszekerheid bij inkomensderving. Hiermee wordt bedoeld wanneer het inkomen wegvalt vanwege werkloosheid, langdurige arbeidsongeschiktheid of ouderdom, dan zorgen de Werkloosheidwet (WW), de Wet Werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA) en de Algemene Ouderdomswet (AOW) ervoor dat de uitkeringsgerechtigde kan terugvallen op een inkomen in de vorm van een periodieke, meestal maandelijkse uitkering om het verlies aan inkomen op te vangen. Wanneer iemand vanaf jongs aan af vanwege medische redenen nooit in staat is geweest om inkomen te verdienen, geldt de Wajong (Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten). De Participatiewet is een uitkering op bijstandsniveau voor iedereen die geen inkomen heeft.De waarborgfunctie “inkomenszekerheid” is een belangrijke pijler van sociale zekerheid. Het ‘sociale minimum’, de ondergrens van de sociale zekerheid. Dit houdt in dat de sociale zekerheid een inkomen op minimumniveau garandeert in de situatie dat het inkomen lager is dan het gelende sociale minimum. Het uitgangspunt is dat de hoogte van het sociale minimum voldoende zou moeten zijn voor een menswaardig bestaan. De netto(minimum)uitkering is gekoppeld aan het nettominimumloon, dus wanneer het minimumloon stijgt, dan stijgen ook de uitkeringen (koppeling).De grondgedachte van de sociale zekerheid ‘collectiviteit en solidariteit’ valt en staat bij de maatschappelijke en politieke bereidheid gezamenlijk financieel bij te dragen aan het behoud van het stelsel. Het socialezekerheidsrechtsstelsel geeft mensen de zekerheid van inkomen. De inwoners van Nederland betalen mee aan de sociale

zekerheid, dit gebeurt op twee manieren: De financiering van de

werknemersverzekeringen en de volksverzekeringen gebeurt door middel van premieheffing. De werknemersverzekeringen worden opgebracht door de werknemers en werkgevers, de volksverzekeringen door het volk die inkomsten heeft en inkomstenbelasting betaalt. De sociale voorzieningen worden gefinancierd uit de algemene middelen, de belastingopbrengst. 1 / 4

1.2 In de sociale zekerheid maken we een onderscheid tussen werknemersverzekeringen, volksverzekeringen en sociale voorzieningen.

De kring van verzekerden: wie is verzekerd en dus rechthebbend

De financiering wie betaalt (de overheid, alle inwoners, de werkgevers of werknemers)

De uitvoering: waar moet men de uitkering aanvragen en wie verstrekt de

uitkering

De voorwaarden: wat is de hoogte en de duur van de uitkering en kent de

regeling een inkomenstoets of vermogenstoets?Bij de werknemers- en volksverzekeringen gaat het om een verplichte verzekering.De wetgever is bang dat anders jonge, gezonde mensen zich niet gaan verzekeren en dit zou leidden tot onbetaalbare premies. De verzekering gaat van rechtswege in, dat betekent dat iedereen in Nederland woont en/of werkt, in principe meebetaald aan het systeem. Bij de sociale voorzieningen gaat het niet om een verplichte verzekering, maar om een voorziening die betaald wordt uit de algemene middelen.Onder de werknemersverzekeringen vallen de WW, de WAO, de Wet WIA en de ZW.

De kenmerken van een werknemersverzekering zijn:

-Bij een werknemersverzekering zijn werknemers verzekerd. In de regel zijn dat personen die op grond van een arbeidsovereenkomst werkzaam zijn. Zij zijn verplicht verzekerd, territorialiteitsbeginsel.-De financiering gebeurt doordat werknemers en/of werkgevers de premie, gebaseerd op het loon van de werknemers betalen.-De uitvoering gebeurt door het UWV.-In het algemeen is de hoogte van de uitkering afgeleid van het dagloon (loongerelateerd). Het dagloon is meestal het in het afgelopen jaar gemiddeld per dag verdiende salaris tot een maximumdagloon. Er is dus een directe koppeling tussen de hoogte van het salaris en de te ontvangen uitkering. De werknemersverzekeringen kennen geen partnerinkomenstoets en geen vermogenstoets.-De loongerelateerde uitkering is in duur beperkt en meestal afhankelijk van het arbeidsverleden (WW, WGA-uitkering op grond van de Wet WIA) Onder de volksverzekeringen vallen de AOW, de Wet langdurige zorg (Wlz), de Algemene nabestaandenwet (Anw) en de Zvw. De kenmerken van een

volksverzekering zijn:

-Bij een volksverzekering zijn alle ingezetenen van rechtswege verzekerd. Voor

de AOW geldt een opbouwsysteem: voor ieder jaar dat men vanaf 17-jarige

leeftijd in Nederland woont, is de opbouw 2%.-Volksverzekeringen worden gefinancierd door iedereen die inkomstenbelasting betaalt. Werkt men in loondienst, dan gebeurt dit door middel van loonheffing.-De uitvoering is in handen van de Sociale Verzekeringsbank (AOW. Anw), de zorgkantoren (Wlz) en de zorgverzekeraars (Zvw).-In het algemeen is de hoogte van de uitkering gerelateerd aan het minimumloon (AOW, Anw). Ook volksverzekeringen verschaffen een 2 / 4

individuele uitkering (geen partnerinkomens- en vermogenstoets), maar er zijn wel uitzonderingen.-De duur is niet afhankelijk van het arbeidsverleden.Onder de sociale voorzieningen vallen de bijstand (Participatiewet) en de Algemene Kinderbijslagwet (AKW). Daarnaast zijn er nog regelingen met bijzondere doelgroep.Met betrekking tot de kring van verzekerden, financiering, uitvoering en voorwaarden

kenmerken de sociale voorzieningen zich als volgt:

-Rechthebbend is iedere Nederlander en tevens de niet-Nederlander die hier rechtmatig verblijft.-De uitvoering is meestal in handen van de gemeente, vaak door een aparte afdeling of een gemeenschappelijke sociale dienst.-Een sociale voorziening wordt betaald uit de algemene middelen (belastingopbrengst).-De hoogte van een sociale voorziening is meestal gerelateerd aan het minimumloon en afhankelijk van de leefsituatie. Zo kent de belangrijkste sociale voorziening, een uitkering op grond van de Pw, en partnerinkomens- en vermogenstoets. De bijstand wordt daarom ook wel minimumbehoefteregeling genoemd.-In het algemeen geldt dat geen recht mag bestaan op een uitkering op grond van een verzekering. De uitkering op grond van een volksverzekering of werknemersverzekering gaat voor; die uitkering is dan een zogeheten voorliggende voorziening.-De duur is in principe beperkt, namelijk zolang het inkomen onder het sociale minimum ligt (Pw)

Samenvattend:

De sociale zekerheid steunt op twee belangrijke pijlers:

–Collectiviteit –Solidariteit P u b lie k r e c h t Staatsrecht Bestuursrecht Algemeen bestuursrecht Bijzondere wetten Vreemdelingenrecht Socialezekerheidsrecht Belastingrecht Ruimtelijk bestuursrecht Strafrecht Etc. 3 / 4

Het onderscheid tussen verzekeringen en voorzieningen is van belang voor:

–De kring der gerechtigden –De financiering –De uitvoerende instantie –De voorwaarden (hoogte/duur) Hoofdstuk 3 3.1 Inleiding De Zvw legt aan iedere inwoner van Nederland de verplichting op zich tegen ziektekosten te verzekeren. De Zvw is een volksverzekering, maar in tegenstelling tot de andere volksverzekeringen geldt er géén verzekering van rechtswege. Onder de Zvw vallen onder meer kosten voor huisartsbezoek, kosten specialistische hulpverlening, medicatie, kosten ziekenhuisopname korter dan 365 dagen en kraamzorg. De uitvoering ligt in handen van de private zorgverzekeraars. De premie die men betaalt, bestaat uit een basispremie en een eventuele verhoging.Bij de Wlz gaat het om de kosten die samenhangen met de verzorging en verpleging van mensen met een blijvende, somatische (lichamelijke), psychogeriatrische aandoening of psychische stoornis of beperking en om mensen met een blijvende, verstandelijke, lichamelijke en of zintuiglijke aandoening. Het gaat om langdurige zorg die hoge kosten met zich meebrengt.De Wmo is een sociale voorziening die ondersteuning en begeleiding biedt aan mensen die deze zorg niet zelf kunnen organiseren. O.g.v. de Wmo 2015 is het mogelijk een maatwerkvoorziening (mwv) in natura of een persoonsgebonden budget (pgb) te krijgen om beperkingen in de zelfredzaamheid zo veel mogelijk op te heffen en de participatie te bevorderen. Het is nodig dat de persoon niet zelf of m.b.v. zijn sociale netwerk kan voorzien in deze behoefte en er ook geen passende algemene

• / 4