Sutherland: the study of the process of law-making, law-breaking and law-enforcing

INLEIDING: wat is criminaliteit en wat is criminologie? – College 1

Criminologie = de studie van gedragingen & activiteiten die gecriminaliseerd zijn of als schadelijk/deviant worden ervaren, de criminalisering, controle en preventie ervan en de andere maatschappelijke reacties erop (Paoli)

 Einddoel: schadebeperking voor dader, slachtoffer en maatschappij

• Mix van disciplines en van onderzoeksobjecten, alsook vanuit verschillende denkbeelden  Intrinsiek multi- en intra disciplinair • Geen duidelijk materieel en formeel voorwerp

=> Sutherland: "the study of the process of law-making, law-breaking and law-enforcing"

→ Te brede definitie: criminologie is breder dan alleen criminaliteit

Garland: 2 grote projecten

• Het lombrosiaanse project = fundamenteel onderzoek naar de oorzaak van criminaliteit
• Gouvernementele project = de praktische aanpak van het strafrechtssysteem

ondersteunen (advies geven, concrete problemen aanpakken)

2 hoofdkenmerken:

- Empirisch discipline: strafrecht en morele discours

• Focus op criminaliteit

• hoofdthema’s

1) Onderzoek naar daders, onveiligheid, hun oorzaken en gevolgen 2) Onderzoek naar de processen van benoeming, criminalisering en decriminalisering 3) Onderzoek naar het strafrechtsysteem, officiële en maatschappelijke reactie op criminaliteit

Hoofdstuk 1: Criminologie als 'een huis met vele kamers' – College 2

WAT IS CRIMINALITEIT?

Materieel voorwerp: onderwerp of studiematerie van de wetenschappelijke analyse

Formeel voorwerp: de methode en achterliggende theorie

Een discipline kan pas wetenschappelijk genoemd worden als het over een materieel EN formeel voorwerp beschikt!

1. Het materiële voorwerp van de criminologie: 'criminaliteit'

Criminologie bestudeert criminaliteit en de reactie erop

1.1 'Criminaliteit' in wezen betwist? (= begrip dat onvermijdelijke eindeloze discussies met zich meebrengt over het juiste gebruik en de juiste interpretatie)

 Normatief: ‘criminologie’ wordt gebruikt binnen veel hedendaagse samenlevingen als term om hun wantrouwen en afkeuring uit te drukken ➔ Nauwe verwevenheid tussen criminologie en normatieve kwesties (= het volgen van

een regel die buiten jezelf ligt: de plicht)

• / 4

 Complexiteit: men moet juridische, criminologische, politieke en andere

maatschappelijke opvattingen over criminaliteit doorworstelen + morele perspectieven en het beeld dat de media heeft over criminaliteit => moeilijk de kern van zaken te zien

1.2 De legalistische definitie van criminaliteit, de beperkingen ervan en de constructivistische reacties erop

Strafrechtelijke definities van criminaliteit stellen een “anker”  MAAR enkel op mechanische wijze

Criminaliteit = een daad of een nalatigheid die wordt beschouwd als een misdrijf dat wordt bestraft via het strafrecht (basisdef.)

Beperkingen van strafrechterlijke definities van criminaliteit:

• Gaat niet dieper in op de ware aard van de criminaliteit

- Dynamisch: verschillen door de tijd

• Niet steeds duidelijk: een gedrag kan tegelijkertijd crimineel zijn EN in strijd met

civiel recht

- Verschillen tussen landen (vb: cannabis, prostitutie)

• Bestraffen gedragingen voordelig aan sociale vooruitgang

➔ Toch volgen meeste positivisten strafrechtelijke definities

Andere problemen met strafrechtelijke definities:

• Burgers of experten weten niet precies wat crimineel is (lijst blijft groeien)
• Volgens Stuntz omvat het strafrecht 2 verschillende onderdelen
• Een beperkt aantal kernmisdrijven
• Al het overige dat in het strafrecht is opgenomen
• Verschil tussen formele en daadwerkelijke criminalisering: law in the books → wat er

in het strafwetboek staat vs. law in the actions → wat er in de praktijk gebeurt

• Onmogelijkheid om het strafrecht op inhoudelijke wijze te definiëren

o Ashworth: strafrecht = “een verloren zaak vanuit principieel oogpunt”

• EHRM gebruikt enkel formele en procedurele bepalingen om het strafrecht

van het burgerlijk recht te onderscheiden

Constructivisme:

• “Criminaliteit” is het gevolg van de interactie tussen samenleving, “daders”, andere burgers, media en vertegenwoordigers van het strafrechtssysteem  Criminologie kent geen ontologische realiteit: ligt niet aan basis strafrecht maar is een product ervan

Postmodernisten vervallen in relativisme en nihilisme • Twijfelen of we de waarheid wel kunnen weten => ze gaan ervan uit dat er geen grote universele waarheden bestaan maar enkel kleine, persoonlijke waarheden: percepties gevormd door iemands culturele en sociale achtergrond

 Relativisme: geen aandacht geven aan gruwelijke dingen die gebeuren

 Nihilisme: geen aandacht geven aan wat de mensen zeggen

• / 4

1.3 Alternatieve definities en concepten

• Sellin: gevolg van conflicterende gedragsregels

• Schwendiger: schendingen van mensenrechten

• Hirschi en Gottfredson: daden van geweld of fraude die worden ondernomen uit eigenbelang – een van de meest invloedrijke theorieën binnen de criminologische wetenschap

Het begrip criminaliteit afschaffen?• Veel criminologen vertrekken vanuit strafrechtelijke definities • Vooral kritische criminologen pleiten voor de afschaffing van het criminaliteitsbegrip

• Voor Christie is criminaliteit een “geschil tussen aanwijsbare partijen”

• MAAR: ook sommige positivisten pleiten hiervoor

o Vb: Gottfredson ondersteunt “crime-free criminology”

• Zemiologen willen “criminaliteit” vervangen door “sociale schade”

• Greenfield en Paoli kiezen voor middenweg: strafrechtelijke definities + erkenning

centraliteit schade + pleidooi voor beleidsevaluatie

WAT IS CRIMINOLOGIE?

Klassieke indeling van wetenschapsdomeinen

Materieel voorwerp = studieobject  Wat is het studieobject van de criminologie?• De fenomenen criminaliteit en onveiligheid

• De fenomenologie ervan (criminografie)
• De samenhang ervan met sociaal-structurele en individu-gebonden

kenmerken (etiologie) • De benoemingsprocessen van criminaliteit • De wijze waarop de samenleving tegen deze criminaliteit reageert via preventie, misdaadbestrijding, bestraffing, nazorg en andere private reacties

• In de VS ook bekend als criminal justice studies

Problemen bij het materieel voorwerp:

• Definitie van criminaliteit is problematisch • Vele criminologen bestuderen niet alleen statelijk gedefinieerde criminaliteit  De term “deviantie/afwijkend gedrag” is een alternatieve term

• Het formele voorwerp van de criminologie

Formele voorwerp = de wijze waarop de wetenschap wordt bedreven: de methode en de achterliggende theorie

Problemen bij het formeel voorwerp:

• Multi-/pluri- en/of interdisciplinaire benadering

o Pluri/multidisciplinair: inzichten en methoden uit diverse wetenschappen

o Interdisciplinair: volledige integratie van diverse disciplines

• MAAR interdisciplinariteit is moeilijk te realiseren

• “The criminologist does not exist who is an expert in all the disciplines which

converge in the study of crime.”  Dus geen echt bewijs van specifieke, zelfstandige discipline 3 / 4

• Verschillende onderzoeksbenaderingen • Verschillende ontologische en epistemologische uitgangspunten + verschillende methodologieën

• De criminologie als zelfstandig discipline

• Om een zelfstandig discipline te zijn, zou een wetenschap over een eigen materieel en formeel voorwerp moeten beschikken

• Geen “eigen” epistemologische, conceptuele, operationele, en analytische

grondslagen, MAAR eclecticisme of echange tussen diverse wetenschappen • Criminologie is pluri/multidisciplinair, maar zelden ook interdisciplinair • Sellin → 'bastard science' => geen zelfstandig discipline omdat criminologie geen specifiek eigen materieel voorwerp heeft

o Materieel voorwerp: onduidelijk

o Formeel voorwerp: verschillend

• Ondanks deze beperkingen vertoont ze toch tekenen van een zelfstandig discipline

• Universitaire opleidingen
• Verenigingen van onderzoekers
• Gespecialiseerde wetenschappelijke tijdschriften en fora

Hoofdstuk 2: inleiding tot de wetenschapsfilosofie

Een paradigma = een interpretatieschema, waarin onze opvattingen over de werkelijkheid, de 'wereld', de mens, en over de relatie menswereld, ingebed liggen

• Assumpties over kennis

1.1 Ontologie: zijnsleer

= het vaststellen van de waarheid (de werkelijkheid)

• Visie op de mens

 Determinisme/probabilisme vs. vrije wil: de onderzoeker gaat ervan uit dat de mens een vrije wil heeft, dan wel gedetermineerd is

o Determinisme: alles gebeurt niet zomaar willekeurig, maar heeft een oorzaak

 De delinquent is een rationeel vrij handelend wezen dat volledig verantwoordelijk is voor zijn handelen en moet daarvoor ook gestraft worden – neoklassieke benadering → ons rechtssysteem nog steeds gebouwd op deze visie (= vrije wil)  Psychologische en sociologische modellen ➔ mens is het resultaat van erfelijke en omgevingsinvloeden en de manier waarop mensen zich gedragen is afhankelijk van die invloeden (=determinisme)

• Vorm en aard van 'werkelijkheid'

 Extern realiteitsgehalte van de wereld

 Twee ontologische standpunten:

• Objectivisme: er is slechts één realiteit of waarheid, die niet onder invloed is

van individuen → positivisten

• Constructivisme: er bestaan meerdere realiteiten en waarheden: realiteit is

subjectief → actoren hebben cruciale rol in vormgeving realiteit  Vandaag mildere vorm van constructivisme ‘kritische realisme’ vaak gehanteerd

• / 4