Tandontwikkeling tandopbouw

Tandontwikkeling & tandopbouw

Tandontwikkeling

Leerdoelen:

• Het ontstaan van de kiemlijst en de tandkiemen omschrijven;
• De volgende stadia van tandontwikkeling: knopstadium, kapstadium en klokstadium

beschrijven;

• De ontstaanswijze van odontoblasten en ameloblasten omschrijven;
• Aangeven hoe een tandwortel ontstaat;
• Een aantal anomalieën benoemen;
• De ontwikkeling van de tand aan de hand van dia’s herkennen.

Deelconcepten: kiemlijst, tandlijst, knopstadium, kapstadium, klokstadium, epitheel, mesenchym, condensatie mesenchym, buitenste glazuur epitheel, reticulum stellatum, blijvend element, stratum intermedium, odontoblasten, preodontoblasten, ameloblasten, dentine, glazuur, predentine, vezels van Tomes, uitlopers vanTomes, schede van Hertwig, cement, cementoblasten en wortel.

Tandopbouw

Leerdoelen:

• De opbouw van glazuur, dentine, cement en de pulpa beschrijven;
• Enkele defecten in het glazuur en dentine benoemen;

Deelconcepten:

Pulpa, glazuur, dentine, cement, wortel, uitlopers van Tomes, vezels van Tomes, bloedvaten, bindweefsel, macrofagen, zenuwen, glazuurstaafjes, hydroxyapatiet, fluorapatiet.

In de embryonale ontwikkeling groeien het ectoderm en mesoderm naar elkaar toe. Zo ontstaat de mondholte en later ook de tandknoppen.

• / 3

Het epitheel laag dat hiernaast is weergegeven Komt van het ectoderm

1 e stap van het knopstadium

• Het ectoderm (epitheel)

groeit richting het mesoderm. De epitheelcellen gaan mooier gerangschikt naast elkaar liggen op 1 lijst. Ze staan altijd op het basaal membraan

• Onder de epitheelcellen zijn

de mesenchym cellen. Ze zijn willekeurig gerangschikt. Deze cellen zijn afkomstig van het mesoderm

2 e stap van het knopstadium De epitheelcellen gaan langzaam naar binnen groeien. (Ze maken een soort van bolling.) Net onder die bolling gaan ook de mesenchym cellen condenseren oftewel dichter bij elkaar liggen, of heel vaak delen. Dit noemen wij dan ook wel condensatie mesenchym.

3 e stap van het knopstadium Een duidelijk lijst van de epitheel cellen (= de tandlijst) is in deze stap zichtbaar. De mesenchym cellen zijn hieronder heel erg gecondenseerd

Dit proces gebeurd in ongeveer 10 plekken in de mondholte. Dit is voor de ontwikkeling van de melktanden.

• / 3

Vroeg kapstadium De lijst met epitheelcellen groeien een beetje omhoog. (Zie afbeelding nummer 6.)

In het kapstadium krijgen epitheel cellen een andere naam. Bij nummer

• heten ze ‘buitenste glazuur

epitheel’ en bij nummer 6 ‘het binnenste glazuur epitheel’. Deze cellen gaan later het glazuur vormen.

De cellen die direct tegen het binnenste glazuurepitheel liggen vormen het ‘stratum intermedium’.Deze cellen differentiëren later naar cellen die dentine vormen.

Laat kapstadium De bolling naar boven is nog prominenter.Ook zie je dat het echt een ronde vorm aanneemt. De tandlijst lijkt meer los te komen tot 1 punt. In dat gedeelte van de tandlijst blijven stamcellen achter die weten hoe je tanden moet vormen.Nummer 8 is dus de basis voor het blijvende element.

Wanneer het melkelement uitvalt zal dus vanaf nummer 8 het blijvende element gevormd worden.

Nu is ook te zien dat de buitenste en de binnenste epitheel laag een groepje cellen heeft ingesloten. Deze cellen noemen we reticulum stellatum (nummer 7). Ook hier is het stratum intermedium aanwezig

• / 3