Thema 6: Ecologie en Duurzaamheid

Biologie

Thema 6: Ecologie en Duurzaamheid

§1 - organismen en hun omgeving

Milieu

•ecologie: onderzoek van relaties tussen organismen en hun

milieu Niveaus van de ecologie

1.biosfeer: aarde

het gebied van aarde [ water, bodem, dampkring ] waarin leven mogelijk is

2.ecosysteem: hoge veluwe

gebied waarbinnen de biotische en abiotische factoren een eenheid vormen

•biotoop: alle abiotische factoren in een ecosysteem

3.levensgemeenschap: wilde zwijnen, herten, dassen, eiken, enz.

alle populaties in een gebied

4.populatie: wilde zwijnen

een groep organismen van dezelfde soort die in een gebied samenleven

5.individu: wild zwijn

organisme, één levend wezen

•bioom: een groot gebied met een kenmerkend klimaat

Voedselketen •voedselketen: een reeks soorten waarbij elke soort een voedselbron is voor de volgende soort elke voedselbron is een schakel in de voedselketen. alle voedselketens beginnen met een plantensoort. de tweede schakel is een planteneter/alleseter, de derde schakel is een vleeseter/ alleseter. 1 / 3

Biologie

•voedselweb/voedselnet: het geheel van voedselrelaties in een ecosysteem

[ bestaat uit levende organismen ] Piramide van biomassa

•biomassa: de totale hoeveelheid energierijke stoffen in een organisme

een piramide van biomassa geeft van elke schakel van een voedselketen de biomassa weer.

in een voedselketen wordt de biomassa in elke volgende schakel kleiner.Piramide van aantallen ee piramide van aantallen geeft van elke schakel van een voedselketen het aantal individuen weer.deze piramide kan een afwijkende vorm hebben.

Accumulatie

•accumulatie: dezelfde hoeveelheid gifstoffen komt in een steeds kleinere

hoeveelheid biomassa terecht OF ophoping van stoffen in elke volgende schakel van een voedselketen.§2 - voedselrelaties en kringlopen Producenten, consumenten en reducenten

•planten produceren voedsel voor andere organismen = producenten producenten vormen altijd de eerste schakel in een voedselketen.•dieren consumeren de stoffen die door planten zijn gemaakt = consumenten consumenten vormen altijd de tweede en volgende schakels van een voedselketen. [ consumenten van de eerste/tweede/derde/enz orde ] •dode resten van planten en dieren wordt als voedsel gebruikt door afvaleters •resten die door afvaleters worden achterlaten, worden verder gereduceerd door bacteriën en schimmels = reducenten reducenten zetten de stoffen uit de dode resten van organismen om in koolstofdioxide, mineralen en water. koolstofdioxide en water kunnen weer door prodcenten worden opgenomen en bij fotosynthese worden gebruikt. 2 / 3

Biologie stoffen van planten komen dus via dieren, afvaleters, bacteriën en schimmels uiteindelijk weer bij planten terecht.Autotroof en heterotroof

•autotroof: planten

planten kunnen energiearme stoffen door fotosynthese omzetten in energierijke stoffen, zoals glucose. daardoor heeft elke voedselketen als eerste schakel een plantensoort.planten voeden zich niet met organismen.

•heterotroof: dieren, schimmels, de meeste bacteriën

deze organismen voeden zich met andere organismen. heterotrofe organismen kunnen zelf geen energierijke stoffen maken uit energiearme stoffen.ze moeten energierijke stoffen binnenkrijgen met hun voedsel.De waterkringloop •meeste water in zeeën en oceanen, samen bedekken ze 75% van het aardoppervlak 1.in zeeën en oceanen verdampt het water, vooral als het warm is

2.de waterdamp stijgt op en koelt af 3.de waterdamp condenseert en er ontstaan wolken 4.door neerslag keert het verdampte water uit de oceanen en zeeën terug op het aardoppervlak 5.het water verzamelt in rivieren en stroomt terug naar de zeeën en oceanen De koolstofkringloop •in de lucht komt koolstofdioxide voor 1.planten nemen koolstofdioxide op om bij de fotosynthese glucose en zuurstof te maken 2.de koolstof uit het koolstofdioxide wordt dan opgenomen in glucose glucose is een energierijke stof die in je lichaam als brandstof wordt gebruikt, waarbij de energie in de glucose vrijkomt. planten gebruiken ook een deel van de glucose die ze vormen als brandstof. in cellen en in het donker wordt de glucose verbrand om energie vrij te maken. hierbij ontstaat koolstofdioxide, dat planten aan de lucht afgeven.een ander deel van de gevormde glucose gebruikt de plant om energierijke stoffen te maken [ eiwitten, koolhydraten, en vetten ]. zo komen de koolstofdeeltjes terecht in energierijke plantaardige stoffen.

• een dier eet een plant op en de energierijke stoffen komen in het die terecht
• / 3