ThiemeMeulenhoff bv Pagina 1 van 25

© ThiemeMeulenhoff bv Pagina 1 van 25 Uitwerkingen opgaven leerboek

8.1 INTRODUCTIE

Opgave 1 a Niet waar: Magnetische veldlijnen snijden elkaar nooit, een kompasnaald wijst altijd maar in één richting.b Waar c Niet waar: Een permanente magneet kan zijn magnetisme heel lang goed vast houden, maar boven een bepaalde materiaalafhankelijke temperatuur verdwijnt het magnetisme. Een permanente magneet kan in elk geval nooit sterker worden door hem te verwarmen.d Waar e Niet waar: Bij een elektromagneet zorgt een elektrische stroom voor het magnetisme. Als je de stroom uitschakelt, is het magnetisme weg.f Waar g Waar h Niet waar: De noordpool van een kompasnaaldjes wijst overal op de wereld naar het Noorden.

Opgave 2 a De stukjes ijzer worden door het magnetisch veld van de permanente magneet gemagnetiseerd.b Nee, aan de hand van dit veldlijnenpatroon kun je niet concluderen of de bovenkant van de magneet een magnetische noordpool of zuidpool is, want je kunt niet zien welke kant de veldlijnen op wijzen, dus welke kant een kompasnaaldje op zou wijzen.

8.2 MAGNETISCHE VELDEN

Opgave 3 a Waar b Niet waar: De veldlijnen om een elektrische stroomdraad zijn cirkels in een vlak loodrecht op de stroomdraad, zonder begin of einde. Er is dus geen noord- of zuidpool.

c Niet waar: Onder Antarctica bevindt zich een magnetische noordpool.

d Waar e Niet waar: In een stroomvoerende spoel geeft de duim de richting aan van het magnetisch veld en bij een stroomvoerende draad geeft de duim de richting aan van de elektrische stroom.f Niet waar: Bij een spoel bepaal je de noordpool met behulp van de rechterhandregel. Laat je gekromde vingers wijzen in de draairichting van de stroom door de windingen, dan geeft je uitgestoken duim de richting van de magnetische veldlijnen binnen de spoel aan. De noordpool is de kant waar de veldlijnen naar buiten komen.

Opgave 4 Veldlijnen snijden elkaar nooit, dus kan het veldlijnenpatroon van figuur 16 nooit juist zijn.

• Elektromotor en dynamo

Elektromagnetisch veld | vwo 1 / 3

© ThiemeMeulenhoff bv Pagina 2 van 25 Opgave 5 Zie figuur.

Opgave 6 a Binnen een permanente magneet ‘lopen’ de veldlijnen van de zuidpool naar de noordpool.b De magnetische veldlijnen van een rechte stroomdraad zijn gesloten cirkels, zonder begin of einde. Je kunt dus ook niet zeggen dat de veldlijnen van de ene naar de andere pool lopen. (Het magneetveld van een rechte stroomdraad heeft geen polen).

Opgave 7 Als je bij een spoel de stroomrichting omdraait, moeten voor de rechterhandregel de vingers de andere kant op wijzen. Dan wijst de duim ook de andere kant op en daarmee ook het magneetveld, dus draaien alle kompasnaaldjes in figuur 12 om.Als je bij een stroomdraad de stroomrichting omdraait, moet voor de rechterhandregel de duim de andere kant op wijzen.Dan draaien de vingers in de andere richting om de draad heen en dus ook het magneetveld, zodat de kompasnaaldjes in figuur 14 omdraaien.

Opgave 8 a Kompasnaalden wijzen met hun punt ongeveer in de richting van de geografische Noodpool. We weten ook dat de punt van een kompasnaald altijd naar de zuidpool van bijvoorbeeld een permanente magneet wijst, dus bevindt de magnetische zuidpool van de aarde zich in de buurt van de geografische Noordpool.b De magnetische noordpool van de aarde ligt in de buurt van de geografische Zuidpool van de aarde: onder Antartica. 2 / 3

© ThiemeMeulenhoff bv Pagina 3 van 25 Opgave 9 a b

c d

Opgave 10 Eigen antwoord

Opgave 11 Zie figuur.

Opgave 12 a De magnetische gebiedjes in het weekijzer worden gericht door het magneetveld van de spoel en gaan met dat magneetveld mee wijzen.b Als je de vingers met de stroomrichting laat mee wijzen, wijst de duim naar links. Dus lopen de veldlijnen in de spoel naar links en buiten de spoel naar rechts. De linkerkant wordt de noordpool en de rechterkant de zuidpool. Zie figuur.

• / 3