Toelichting toetsvragen

Toelichting toetsvragen

• Celbiologie

1.Een orgaan bestaat uit één type cellen - Onwaar Witte bloedcellen maken ziekteverwekkers onschadelijk en ruimen het beschadigde weefsel op. Zogeheten stamcellen gaan zich delen en de dochtercellen ontwikkelen zich vervolgens tot de gespecialiseerde cellen van het betreffende orgaan.

2.Veroudering gaat gepaard met een verminderde capaciteit van organen - Waar Na zijn 20e jaar treedt het proces van veroudering in en gaat de capaciteit van het lichaam geleidelijk achteruit. Op den duur laten een of meerdere organen het steeds verder afweten, doorgaans ten gevolge van een aandoening.

3.Het streven naar het constant houden van de omgeving van de cel wordt homeostase genoemd - Waar Een cel kan alleen overleven als de omgeving voldoet aan de voorwaarden voor onderlinge interactie. Daartoe moet de waterige omgeving van de cel vrij constant van samenstelling zijn, waarin alle benodigde stoffen aanwezig zijn. Dit verschijnsel van een vrij constant milieu rond de cellen wordt homeostase genoemd.

4.De bloedsomloop zorgt voor de verbinding tussen de lichaamscellen en de buitenwereld - Waar De bloedsomloop heeft vertakkingen in alle organen. In de longen neemt het bloed zuurstof op en geeft het koolstofdioxide af. In de darmen neemt het bloed voedingsstoffen op en in de nieren verwijdert het afvalstoffen. Een meercellig organisme beschikt dus over organen met gespecialiseerde functies voor de uitwisseling van stoffen met de buitenwereld.

5.Stofwisseling is het wezenlijke kenmerk van een levend organisme - Waar Een cel leeft. Een organisme ‘doet’ iets en dood materiaal doet dat niet. Een organisme leeft uit zichzelf, houdt zichzelf in stand. Een organisme heeft stofwisseling als autonome eigenschap.

6.In de cel vinden verbrandingsprocessen plaats, waarbij voedingsstoffen worden afgebroken en zuurstof wordt verbruikt - Waar De in chemische verbindingen opgeslagen energie gebruikt de dierlijke cel om zijn eigen stoffen te maken. Die energie wordt vrijgemaakt door suikers en vetten af te breken met zuurstof (het proces van verbranding).

7.Cellen hebben voor hun talloze chemische reacties energie nodig. Waar is deze energie van afkomstig? (twee antwoorden goed) (a) Deze energie is een product van een chemisch proces, waarbij zuurstof wordt verbruikt en kooldioxide (koolzuur) vrijkomt.(d) Het chemische proces, waar energie bij vrijkomt, vindt plaats in de mitochondriën. 1 / 4

8.Glucose is het enige suikermolecuul dat door de cel gebruikt kan worden voor de energielevering - Waar De meest voorkomende bouwsteen van suiker is glucose. De cellen van het menselijk lichaam kunnen uitsluitend het molecuul glucose gebruiken voor de energielevering.

9.De opslag van overtollige energie uit voedingsstoffen vindt plaats in vet - Waar Het lichaam conserveert elke gram voedingsstof die gegeten wordt. Er wordt dus niets weggegooid. Het overschot aan energie bij overconsumptie van voedsel wordt dus opgeslagen. De enige opslagvorm van overtollige energie is vet. Die van suiker is beperkt tot ongeveer 500 gram glycogeen en de opslag van een extra voorraad eiwitten is helemaal niet mogelijk.

10.Vet speelt een centrale rol in het proces van atherosclerose (aderverkalking) - Waar Vet wordt geassocieerd met atherosclerose = neerslag van vet en afzetting van kalk in de wand van slagaders. Atherosclerose leidt namelijk tot verstopping van bloedvaten en verzwakking van de vaatwand.

11.Cholesterol is belangrijk als bouwsteen voor steroïde vetten, die de basisstructuur vormen van sommige hormonen - Waar De bouwsteen van steroïde vetten is cholesterol, de stof die berucht is vanwege zijn hoofdrol in het proces van atherosclerose. Verder hebben steroïden belangrijke hormoonfuncties, zoals die voor het ontwikkelen van het geslacht, voor het ontstekingsproces en voor de suiker- en zouthuishouding van het lichaam.

12.Elke lichaamscel bevat dezelfde genen, maar niet alle genen zijn in alle lichaamscellen actief - Waar Voor de verschillende soorten cellen in weefsels en organen betekent dit dat verschillende sets van genen actief zijn. Elke cel gebruikt namelijk maar een deel van de aanwezige genen. Zo wordt voor het delingsproces een andere set genen gebruikt dan voor de gebruikelijke celfuncties. Iedere cel beschikt weliswaar over dezelfde genen, maar slechts een geselecteerd deel van de genen is actief.

13.Welke van onderstaande omschrijving van een gen is juist?(a) Een gen is een deel van het DNA in een cel en bevat de code voor de bouw van een eiwit.Elk gen bevat de code voor het maken van een bepaald eiwit.

14.Onder celdifferentiatie verstaat men dat cellen, afkomstig van dezelfde stamcel, zich tot verschillende typen cellen kunnen ontwikkelen - Waar In diverse weefsels liggen ongedifferentieerde cellen, zogeheten stamcellen, die zich voortdurend kunnen delen en verder ontwikkelen tot cellen van het betrokken weefsel. Dus de omgeving van een weefstamcel bepaalt in sterke mate welke genen geactiveerd worden.

15.Of een cel zich zal differentiëren tot bijvoorbeeld zenuwcel, spiercel of botcel, is het gevolg van het activeren van bepaalde genen - Waar Zie hierboven 2 / 4

16.Onder mitose verstaat men in de celbiologie het proces van celdeling, waarbij een cel zich deelt in twee dochtercellen - Waar Celdeling = mitose. Mitose is het proces van de normale celdeling waarbij het kernmateriaal exact wordt gekopieerd. Een ongedifferentieerde cel, de weefselstamcel, kan geruime tijd liggen te wachten voordat hij gestimuleerd wordt tot deling. Een van de dochtercellen differentieert zich verder tot weefselcel en de andere blijft weefselstamcel.

17.Onder mutatie verstaat men in de celbiologie een verandering in het DNA die kan leiden tot de productie van foutieve eiwitten - Waar De celdeling wordt geregeld door een aparte set genen, de proto-oncogenen. Door mutatie kunnen deze veranderen in oncogenen en zo aanleiding geven tot ongecontroleerde

celgroei: kanker.

18.Wat wordt in de celbiologie verstaan onder meiose?(b) De celdeling van de geslachtscellen (ei- en zaadcellen).Het delingsproces van een geslachtscel wordt meiose genoemd.

19.De kern van een geslachtscel (ei- of zaadcel) bevat 46 chromosomen - Onwaar Vier geslachtscellen met enkelvoudige chromosomen. De mens heeft 23 paar chromosomen, waarvan één paar (XX vrouwelijk of XY mannelijk) het geslacht bepaalt. 3 / 4

• Pathologie

1.Geriatrie is een specialisme in de geneeskunde op het gebied van kanker. - Onwaar Het specialisme geriatrie richt zich op de diagnostiek en behandeling van oudere mensen met ingewikkelde ziekteproblemen. Het gaat om ziektebeelden die veroorzaakt worden door veroudering, of die sterk door veroudering beïnvloed worden. Daarbij kijken we niet naar één probleem, maar naar de gehele mens.Oncologie richt zich tot kankerbehandeling.

2.Bij de ouder wordende mens (boven 70 jaar) verschuift de aandacht van behandelende artsen van genezing naar verlichting van de klachten. - Waar Een ander probleem in de gezondheidszorg is de vergrijzing van de samenleving. Op oudere leeftijd verschuift de aandacht op het gebied van gezondheid genezen naar zorg.Het gezegde ‘ouderdom gaat gepaard met gebreken’ betekent dat het lichaam mankementen gaat vertonen die veroudering nu eenmaal met zich meebrengt.Mankementen ten gevolge van verkalking van de slagaders, afname van vitaal weefsel in allerlei organen, ontwikkeling van kanker en ontwikkelingen van stoornissen in de stofwisseling zijn niet te voorkomen. De geneeskundige behandeling is dan primair gericht op het verlichten van de klachten en het vertragen van het ziekteproces.

3.Een recessief erfelijke aandoening wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van het afwijkende gen op één van beide chromosomen. - Onwaar Wanneer het afwijkende gen niet of nauwelijks effecten sorteert, wordt het recessief genoemd. Wanneer op beide chromosomen het recessieve gen aanwezig is, wordt het afwijkende eiwit uiteraard wel geproduceerd.

4.Bij een kind met een recessief-autosomaal erfelijke aandoening zijn beide ouders drager van het afwijkende gen. - Waar De genetische aandoeningen die via overerving aan kinderen worden overgedragen worden verdeeld in drie categorieën, waarvan 1 autosomaal recessieve (homozygoot) is. Personen die de aandoening niet hebben maar wel het afwijkende gen bezitten worden drager genoemd. Dat zijn dus personen die één recessieve (autosomale) genafwijking hebben en vrouwen met een X-chromosoomgebonden genafwijking.

5.Waardoor kan mutatie van een gen worden veroorzaakt?(a) door zowel radioactieve straling als een virus De meest gevreesde vorm van mutatie van genen tijdens het leven is de stoornis die leidt tot de ongeremde celdeling: kanker. Er zijn vormen van kanker met een sterk erfelijk component. Dat wil zeggen dat de kans op het ontwikkelen van dat bepaalde kankertype als het ware voorgeprogrammeerd is in de genen. Er zijn andere vormen van kanker waarbij de hoofdrol wordt toegeschreven aan een bepaald virus, radioactieve straling of carcinogene stoffen.

• / 4