Vakdidactisch Onderzoek

1

[Bedrijfsnaam] Vakdidactisch Onderzoek Afstuderen LERVDO02X [Ondertitel van document]

Naam:

Studentnummer:

Docent:

Cursuscode:

Datum:

• / 4

2

Inhoudsopgave Inleiding .................................................................................................................................................. 3 Onderwijsvisie ....................................................................................................................................... 3 Wat is goed onderwijs. ................................................................................................................. 3 Welke economische inhoud draagt bij aan goed onderwijs. .................................................. 4 Welke vorm en inhoud moeten deze lessen dan krijgen. ....................................................... 5 Aanleiding en onderzoeksaanpak ...................................................................................................... 7 Economisch onderwerp ............................................................................................................... 7 Waarom is er voor dit economisch onderwerp gekozen......................................................... 7 Wat is de relevantie van het onderwerp voor de leerlingen en de onderwijspraktijk ......... 8 Vakdidactisch probleem binnen de onderwijspraktijk ............................................................. 8 Onderzoeksvraag ......................................................................................................................... 9 Deelvragen .................................................................................................................................... 9 Onderzoekaanpak ........................................................................................................................ 9 Deskundigen uit het werkveld ................................................................................................... 10 Inhoudelijke verdieping ...................................................................................................................... 11 Waarom is circulaire economie een belangrijk thema? ........................................................ 11 Welke uitdagingen komen bedrijven die consumptiegoederen aanbieden tegen in de transitie naar een circulaire economie? .................................................................................. 14 Welke instrumenten kan het onderwijs inzetten om de leerlingen (toekomstige ondernemers) optimaal voor te bereiden op circulaire economie? ..................................... 21 Leerarrangement ................................................................................................................................ 26 Doel van het leerarrangement .................................................................................................. 26 Taxonomie van Bloom ............................................................................................................... 27 Docentenhandleiding leerarrangement ................................................................................... 29 Toets ............................................................................................................................................. 51 Testen, concluderen en aanbevelingen n.a.v. het leerarrangement .......................................... 57 Testen van het leerarrangement .............................................................................................. 57 Validiteit en betrouwbaarheid ................................................................................................... 57 Toetsanalyse ............................................................................................................................... 58 Meningen van derden ................................................................................................................ 66 Conclusies en aanbevelingen ........................................................................................................... 67 Bibliografie ........................................................................................................................................... 69

• / 4

3

Inleiding Voor de lerarenopleiding bedrijfseconomie schrijf ik een vakdidactisch afstudeeronderzoek. Hiermee wil ik een bijdrage leveren aan het economisch onderwijs binnen het vmbo. Mij is opgevallen dat er weinig aandacht wordt besteed aan het thema circulaire economie binnen het vak economie, op basis hiervan heb ik besloten om mijn onderzoek hierop te richten. Dit onderzoek begint met een beschrijving van mijn visie op het economie onderwijs. Vervolgens komen de aanleiding, onderzoeksaanpak, theoretisch kader en onderwijsproduct aan bod.Onderwijsvisie Wat is goed onderwijs.De maatschappij is momenteel onderhevig aan een aantal grote ontwikkelingen.“Denk hierbij aan internationalisering, flexibilisering op de arbeidsmarkt, digitalisering, klimaatverandering en andere duurzaamheidsvraagstukken”. Het onderwijs zal rekening moeten houden met deze ontwikkelingen wanneer men de leerlingen wil klaarstomen voor de toekomst. Onderwijs heeft de belangrijke taak de burgers van morgen klaar te stomen voor de toekomst. Daarom dient onderwijs mee te bewegen met de maatschappij en moet het voortdurend openstaan voor innovaties en vernieuwingen. De leraar heeft hier een essentieel aandeel in, en zal ook in de toekomst onmisbaar zijn. (Brink, 2018) Leraren dragen bij aan de bewustwording van de leerlingen. Hierbij is een goed pedagogisch klimaat van belang in het contact tussen de leraar en zijn leerlingen. Als het contact goed is, voelen de leerlingen zich veilig, kunnen ze actief mee doen, zijn de leerprestaties hoger en kunnen leerlingen zich optimaal ontwikkelen. Leerlingen zien je elke dag bezig, daardoor zijn ze het perfecte publiek om je attent te maken op je blinde vlekken. Want misschien dénk je wel dat je heel gestructureerd werkt of haarfijn de opkomst en val van het Romeinse Rijk uitlegt, maar zien leerlingen dat anders. Hun feedback helpt je om na te denken over je aanpak en die bij te sturen als je dat wenselijk vindt. Zo blijf je jezelf professionaliseren.” Aldus (Petegem, 2019), hoogleraar onderwijswetenschappen aan Universiteit Antwerpen. Mijn doel is om leerlingen te begeleiden in hun ontwikkeling, hierbij is het van belang dat zij leren omgaan met verschillende individuen. De manier van lesgeven die mij het meest aanspreekt is wanneer er activerende werkvormen (Ebbens & Ettekoven, Samenwerkend leren, 2016) worden gebruikt die het onderlinge samenwerken stimuleren. Leerlingen met name op het vmbo zitten niet te wachten op een les, waarbij de docent lang aan het woord is. De leerlingen worden geactiveerd door ze veel zelf te laten doen, hierdoor beklijft de lesstof beter en ontwikkelt de leerling zich op het gebied van verantwoordelijkheid nemen voor het eigen leerproces en leren ze werken in groepen. Als we op nationaal niveau inzoomen dan zien we dat het vak economie vanaf de middelbare school wordt aangeboden vanaf jaar drie op alle niveaus (vmbo, havo en vwo). Vmbo-scholieren hebben in vergelijking met havo- en vwo-scholieren vaker problemen met leren, en het percentage uitval ligt hoger.(Prince, 2016) Het is daarom van cruciaal belang om economische begrippen te leren en verbanden te kunnen leggen met je eigen leefomgeving. 3 / 4

4

Op het voortgezet onderwijs is mij opgevallen dat mijn leerlingen vaak geen relatie kunnen leggen met de praktijk. Leerlingen geven aan vaak niet te begrijpen wat er precies wordt bedoeld met een bepaald begrip. Economie wordt pas interessant als wij als docenten in kunnen spelen op de leefomgeving van de leerlingen. Hierdoor kunnen zij een betere koppeling maken naar de maatschappij, waardoor zij het nut van het vak kunnen inzien.

Welke economische inhoud draagt bij aan goed onderwijs.Economie is altijd en overal. Op alle niveaus krijg je er mee te maken. Het voortgezet onderwijs kent drie doelen: voorbereiding op studie en beroep, oriëntatie op de samenleving, en persoonlijke ontwikkeling. Het onderwijs zal de komende jaren veranderen door alle innovaties, maatschappelijke ontwikkelingen en het wereldwijde leefklimaat. Het is van belang dat economie onderwijs voorbereidend is op het toekomstig burgerschap, bovendien moet het maatschappelijk relevant zijn en praktijkgericht. Hierbij speelt actualiteit een grote rol. Moderne economieën staan voor de uitdaging om kansen voor nieuwe economische groei te verbinden met de randvoorwaarden van duurzame economische ontwikkeling. Economische groei moet voortkomen uit productiviteitsstijging zonder een steeds groter beroep te doen op schaarse grondstoffen en het klimaat. Dit vraagt om een energietransitie en een economische orde waarin productiefactoren intensiever worden hergebruikt. (CPB, 2019) Nederland heeft de ambitie uitgesproken in 2050 volledig circulair te zijn. Dit heeft grote impact op de arbeidsmarkt en ook op onderwijs. Met de transitie naar een circulaire economie krijgt duurzaamheid een steeds grotere rol binnen het onderwijs.De transitie naar een circulaire economie vraagt niet alleen om een inhoudelijke focusverschuiving richting het thema duurzaamheid, maar ook een verschuiving in de wijze waarop studenten worden opgeleid. De huidige studenten zijn onze toekomstige professionals. Professionals die een arbeidsmarkt betreden waarvan nu nog niemand weet hoe die er precies uitziet. Zo’n 80 procent van de studenten heeft straks een baan die nu nog niet bestaat. Deze verschuiving van arbeid is even interessant als spannend. Het vraagt veel van studenten, docenten en de wijze waarop onderwijs is ingericht. (Passtoors, 2018) Het belang van economie in onze samenleving is enorm. De economie wordt op verschillende niveaus vormgegeven door nationale en internationale handel, economische samenwerkingen, politiek beleid, maatschappelijke ontwikkelingen en niet te vergeten de veranderende leefomgeving wereldwijd. Vooral het laatste speelt de laatste tijd steeds een grotere rol, onderwerpen als klimaatbeleid en duurzaamheid komen steeds vaker aan bod en het podium voor deze onderwerpen wordt steeds belangrijker en groter (Staathuishoudkunde, 2016). In een circulaire economie is er een geleidelijke daling van materiaalkosten, een stabielere materiaaltoevoer, groeit de vraag naar bepaalde diensten en worden klantrelaties sterker. Door de overstap naar de circulaire economie maken bedrijven minder materiaalkosten en exploiteren ze compleet nieuwe markten waar omzet te behalen valt. Binnen een circulaire economie ontstaat een vraag naar nieuwe diensten, waar kansen liggen voor werknemers en ondernemers.

• / 4