VERBRANDING BIJ EEN KAARS

thema 1 Verbranding en ademhalingBASISSTOF 1 W nding?opdracht 1   practicum

VERBRANDING BIJ EEN KAARS

In dit practicum onderzoek je welke veranderingen je kunt waarnemen als je een brandende kaars afsluit van de lucht.Voer het onderzoek uit en vul het schema in.ProbleemstellingWelke veranderingen treden op als je een brandende kaars afsluit van de lucht?Hypothese

TER BEOORDELING AAN JE DOCENT.

Benodigdheden – e – e – lucifers – e Experiment – Z de kaars aan.– Z – K – V Resultaten Beantwoord de volgende vragen.

• W

De vlam gaat uit.

• W

Tegen de binnenkant komt condens (water) te zitten.

• W

De bodem is warmer geworden.Conclusie Als je een kaars van de lucht afsluit, gaat de kaars uit.Bij de verbranding van een kaars ontstaat water en komt warmte vrij.opdracht 2 Beantwoord de volgende vragen.

• T

Wat gebeurt er met kaarsvet als een kaars brandt?Als een kaars brandt, verdwijnt het kaarsvet.

• W

Als een kaars brandt, ontstaan er verbrandingsproducten, warmte en licht.▼ Afb. 1 © Uitgeverij Malmberg

• vwo | gymnasium

66 1 / 4

BASISSTOF thema 1 Verbranding en ademhaling 3 Welk verbrandingsproduct van een kaars heb je in opdracht 1 waargenomen?Water, want nadat het jampotje over de kaars heen werd gezet, waren kleine waterdruppels te zien tegen het glas van het jampotje.Gebruik bij vraag 4 en 5 de tekst van afbeelding 2 van je handboek.

• Is elektriciteit een alternatieve brandstof? Leg je antwoord uit.

Nee, elektriciteit wordt niet verbrand en is dus geen brandstof.

• Leg uit dat door het rijden op groengas de hoeveelheid koolstofdioxide in de atmosfeer niet

toeneemt.Groengas ontstaat uit afval van planten. Om te groeien hebben de planten koolstofdioxide uit de lucht gehaald. Bij de verbranding van groengas komt dus geen extra koolstofdioxide in de atmosfeer.

HB VERBRANDING BIJ EEN KAARS BLZ. 9

opdracht 3   practicum  

KOOLSTOFDIOXIDE AANTONEN

In dit practicum leer je hoe je koolstofdioxide met kalkwater kunt aantonen.

BENODIGDHEDEN

– 4 reageerbuizen in een reageerbuisrek – etiketten – gekookt en daarna afgekoeld water – spa rood – helder kalkwater

WERKWIJZE

– Nummer de reageerbuizen van 1 tot en met 4.– Doe in reageerbuis 1 gekookt en daarna afgekoeld water tot ongeveer 2 cm hoogte.– Doe in reageerbuis 2 spa rood tot ongeveer 2 cm hoogte.– Doe in de reageerbuizen 3 en 4 helder kalkwater tot ongeveer 2 cm hoogte.– Doe de inhoud van reageerbuis 1 bij die van reageerbuis 3 (zie afbeelding 2).– Doe de inhoud van reageerbuis 2 bij die van reageerbuis 4.

RESULTATEN

– Vul het schema in. Gebruik daarbij: niet troebel – wel troebel.

Het kalkwater wordt Gekookt water + kalkwaterniet troebel Spa rood + kalkwater wel troebel

CONCLUSIE

– Schrijf op wat de conclusie is.Als je koolstofdioxide bij helder kalkwater doet, wordt het heldere kalkwater troebel.▼ Afb. 2 © Uitgeverij Malmberg

676 2 / 4

BASISSTOF thema 1 Verbranding en ademhaling opdracht 4   practicum 

KOOLSTOFDIOXIDE BIJ EEN BRANDENDE KAARS

In dit practicum onderzoek je of bij het branden van een kaars koolstofdioxide ontstaat. Dit doe je door een kaars te laten branden in een jampotje, waarin een laagje helder kalkwater zit (zie afbeelding 3).Je moet ook een controleproef gebruiken om aan te tonen dat het koolstofdioxide alleen door het branden van de kaars kan zijn ontstaan.– Noteer in het schema de hypothese, de benodigdheden en de beschrijving van het experiment en laat je docent dit controleren.– Voer daarna het onderzoek uit en vul de rest van het schema in.

HB INGEADEMDE EN UITGEADEMDE LUCHT BLZ. 9

opdracht 5   practicum  

HET ZUURSTOFGEHALTE VAN INGEADEMDE EN VAN UITGEADEMDE LUCHT

In dit practicum onderzoek je het verschil in zuurstofgehalte van ingeademde lucht en uitgeademde lucht. Om de hoeveelheid zuurstof te meten, gebruik je een brandende kaars. Je hebt geleerd dat voor de verbranding van een kaars zuurstof nodig is. Hoe lang een kaars blijft branden, hangt dus af van de hoeveelheid zuurstof die aanwezig is.Je werkt bij dit practicum met zijn tweeën.– Voer de opdrachten in het schema uit en vul het schema verder in.helder kalkwater ▼ Afb. 3 ProbleemstellingWelke stof ontstaat bij de verbranding van een kaars?Hypothese Bij de verbranding van een kaars ontstaat koolstofdioxide.

Experiment Ik zet in twee jampotjes een stompje kaars. Daarna giet ik in beide jampotjes een laagje helder kalkwater. Ik steek alleen in jampotje 1 de kaars aan. Daarna doe ik meteen de deksels op beide potjes.Als de kaars in jampotje 1 uit is, kijk ik of het kalkwater troebel is geworden.

Benodigdheden– 2 jampotjes met deksel – 2 stompjes kaars – helder kalkwater – lucifers

Resultaten In jampotje 1 is het kalkwater troebel geworden.In jampotje 2 is het kalkwater helder gebleven.

Conclusie Bij de verbranding van een kaars ontstaat koolstofdioxide.

© Uitgeverij Malmberg

8 3 / 4

BASISSTOF thema 1 Verbranding en ademhaling ProbleemstellingWelk verschil in zuurstofgehalte is er tussen ingeademde en uitgeademde lucht?Hypothese In uitgeademde lucht zit minder zuurstof dan in ingeademde lucht, omdat je lichaam zuurstof uit de lucht opneemt.

Benodigdheden – een stukje ijzerdraad – een stompje kaars – een glasplaatje – een hoog bekerglas Experiment – Buig het stukje ijzerdraad in de vorm van een grote vishaak. Bevestig het stompje kaars aan het uiteinde van het stukje ijzerdraad.– Adem in door het rietje en adem uit door je neus. Adem heel langzaam.– Als je vijf keer hebt ingeademd door het rietje, laat dan je medeleerling de kaars aansteken en pak het horloge of de stopwatch.– Laat de brandende kaars voorzichtig in het bekerglas zakken. Sluit het bekerglas meteen af met het glasplaatje en start het opnemen van de tijd. Stop de tijd op het moment dat de kaars uit gaat. Noteer op kladpapier na hoeveel seconden de kaars is uit gegaan.glasplaatje glasplaatje inademen uitademen glasplaatje glasplaatje inademen uitademen – Leg het glasplaatje op het bekerglas. Laat een kleine opening vrij en steek daar het rietje doorheen.– een rietje – lucifers – een horloge of stopwatch © Uitgeverij Malmberg 89

• / 4