Wat is maatschappijleer?

4 1 / 4

Wat is maatschappijleer?1Waarom maatschappijleer?VRAGEN blz. 4 1.Zowel in zo’n groep als in een samenleving zijn mensen sterk van elkaar afhankelijk en moeten ze samenwerken om prettig te kunnen leven.Net als in een samenleving zal je op het eiland rekening met elkaar moeten houden en zijn er regels en verwachtingen.

2.Een samenleving kan NIET bestaan zonder regels, want dan ontstaat er onveiligheid en chaos.Bedenk maar eens wat er gebeurt als er geen verkeersregels of regels over crimineel gedrag zouden zijn.

3.Files zijn een maatschappelijk probleem omdat:

-ze veel invloed hebben op grote groepen in de samenleving; Automobilisten, beroepsvervoer, bedrijven, politie, milieugroeperingen.Veel mensen ondervinden hinder (tijd en geld; milieuvervuiling) van de files.-er verschillend over de oorzaken en oplossingen wordt gedacht; Bijvoorbeeld: Wel of niet meer asfalt? Is rekeningrijden de oplossing? Kan het openbaar vervoer bijdragen aan de filebestrijding? Kunnen thuiswerken en campagnes om de fiets te nemen bijdragen aan vermindering van files?-de media regelmatig rapporteren over files en de problemen die daaruit voortkomen; -de overheid voor een oplossing moet zorgen.De overheid is uiteindelijk verantwoordelijk voor een goede verkeersdoorstroming en de bouw en het onderhoud van de infrastructuur.

4.Zonder orgaandonor kan Zara niet genezen van leukemie (persoonlijk).Een tekort aan orgaandonoren zorgt voor een hoger sterftecijfer en hogere zorgkosten (maatschappelijk).In februari 2018 werd de donorwet van D66 aangenomen, waardoor iedereen voortaan automatisch donor is. De wet gaat in de zomer van 2020 in.

5.Ja, het oplossen van maatschappelijke problemen brengt bijna altijd discussie met zich mee over (de uitvoering van) regels en wetten.Een uitzondering hierop is de Zwarte Piet-discussie. Het kabinet-Rutte II (2012-2017) bemoeide zich hier liever niet mee en vond dat de samenleving beter zelf met een oplossing kon komen. De huidige minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen Ingrid van Engelshoven lijkt te breken met dat (neutrale) standpunt. Volgens haar kunnen we de ogen niet sluiten voor groepen die zich gekwetst voelen door Zwarte Piet.

6.Voorbeelduitwerking:

Mogelijke bezwaren tegen automatische uitschakeling zijn:

-Bestuurders kunnen noodoproepen niet ontvangen of versturen.-Ook de telefoons van passagiers worden geblokkeerd.-Hackers kunnen de software omzeilen.-Je telefoon schakelt ook functies uit als je in de trein of de bus zit.

Mogelijk effectievere oplossingen:

-Meer handhaving en hogere boetes.-Voorlichting over de risico’s van bellen en appen achter het stuur.-Blokkeren van de telefoon.-Zelf je telefoon uitzetten voor je vertrekt.

5 2 / 4

Wat is maatschappijleer?

7.Voorbeelduitwerking:

a.Iemand die links is, zal tegen hoge bonussen voor bankiers zijn.Iemand die rechts is, wil weinig regels en beperkingen voor bedrijven.b.Een gelovige kan fel tegen het homohuwelijk zijn vanwege religieuze voorschriften.Iemand die niet gelooft, heeft dat soort bezwaren niet en zal daardoor eerder voor het homohuwelijk zijn.c.Iemand die rijk is, zal het belastingtarief hoog genoeg vinden.Iemand die weinig geld heeft, zal zeggen dat de rijken best meer belasting kunnen betalen.8WELK MAATSCHAPPELIJK PROBLEEM? blz. 5 a.Over ongezond eten.

b.Voorbeelduitwerking:

Gevolgen grote groepen: ongeveer de helft van de volwassen Nederlanders lijdt aan overgewicht.Tegengestelde opvattingen: sommigen mensen geven de schuld aan de voedingsindustrie, anderen vinden een gezond gewicht vooral je eigen verantwoordelijkheid.Veel media-aandacht: de media rapporteren regelmatig over dit onderwerp en het naleven van een gezonde levensstijl.Gemeenschappelijke oplossing: de overheid voert campagnes en geeft voorlichting over gezonde voeding.

c.Voorbeelduitwerking:

Ik zou accijns heffen over ongezond voedsel; subsidies uitkeren voor gezond-etenwinkels; net als bij sigaretten een waarschuwing verplicht stellen op verpakkingen van ongezond voedsel; meer investeren in publieke sportruimtes.De overheid is begin 2017 gestart met de campagne ‘Gezondheid, daar kun je wat van maken’.Naast politici vertellen verschillende BN’ers over het belang van gezond voedsel. Zie hiervoor nederlandgezondenwel.nl.

Vraag aan de leerlingen: vinden zij dat zo’n campagne effectief is?

9IN HET NIEUWS blz. 5 a.Parlementaire democratie Leerlingen demonstreren tegen het klimaatbeleid van de regering.b.Tegenstelling in politieke visie: mensen hebben verschillende ideeën over hoe ver de overheid moet gaan met regels over CO2-uitstoot.Links-progressieve mensen zijn doorgaans voorstander van een strenger klimaatbeleid; rechts- conservatieve mensen, zijn hier milder in en benadrukken de gevolgen van klimaatbeleid voor de economie. In het thema Parlementaire democratie lees je meer over politieke oriëntatie.

c.Eigen antwoord. Voorbeelduitwerking:

Argumenten vóór:

-Eén dag spijbelen is minder schadelijk dan grootschalige CO2-uitstoot.-De klimaatspijbelaars moeten in actie komen, want het gaat over hun toekomst.-De actie van de klimaatspijbelaars krijgt juist veel aandacht doordat de leerlingen spijbelen; als ze op zaterdag zouden actievoeren, zou het effect kleiner zijn.

Argumenten tegen:

-Spijbelen is niet noodzakelijk, demonstreren kun je ook op zaterdag doen.-Leerlingen hebben een wettelijke leerplicht; de wet overtreden is niet nodig om je punt te maken.

6 3 / 4

Wat is maatschappijleer?10DILEMMA blz. 6 Zie voor een toelichting bij de opdracht Dilemma ook het document Inleiding en extra’s.SituatieWaarom een dilemma?

1.Door het afluisteren van telefoongesprekken ontdekt de politie dat een van terrorisme verdachte man ergens in de stad een tijdbom heeft verborgen. De politie overweegt de man te dwingen om te zeggen waar de bom ligt, desnoods met geweld.a.Wel of geen geweld tegen de verdachte gebruiken.b.Als de politie geweld gebruikt, worden de rechten van de man geschonden.Als de politie de man niet dwingt te antwoorden, kunnen er mensen doodgaan door de bom.

2.De overheid roept 255.000 meisjes tussen de 12 en 16 jaar op om zich te laten inenten tegen baarmoederhalskanker. De inenting is vrijwillig. Slechts 60 procent van de meisjes geeft gehoor aan de oproep.a.Wel of niet verplicht vaccineren.b.Of ouders en meisjes verliezen de vrijheid om zelf te beslissen, of er ontstaan risico’s voor de volksgezondheid.Als overheid de vaccinatie vanwege volksgezondheid verplicht stellen maar daarmee de keuzevrijheid/autonomie/onaantastbaarheid schenden, of deze respecteren door niet te verplichten en daarmee grotere kans op baarmoederhalskanker te accepteren.Er zijn geruchten over bijwerkingen van de inenting. Uit al het onderzoek naar de veiligheid van het HPV-vaccin blijkt echter dat het vaccin veilig is.

3.Een bevriende klasgenoot verkoopt xtc- pillen aan brugklassers. Een van hen is door zo’n pil in het ziekenhuis beland.a.Wel of niet melden van strafbaar gedrag.b.Of de vriendschap gaat over, of hij blijft drugs dealen op school.

4.Om milieuproblemen beter aan te pakken in alle Europese landen, overweegt de Tweede Kamer om een deel van zijn macht af te staan aan de Europese Unie.a.Wel of niet afstaan van macht.b.Of de milieuproblemen worden niet aangepakt, of het land verliest een deel van zijn autonomie.11WAT HOORT BIJ WAT? blz. 6 1.Rechtsstaatf.Burgers en overheid zijn gebonden aan de wet.

2.Parlementaire democratie c.Burgers kiezen Tweede Kamerleden.

3.Pluriforme samenleving d.Mensen hebben verschillende levensovertuigingen.

4.Verzorgingsstaatb.Gaat onder andere over onderwijs en gezondheidszorg.

5.Maatschappelijk probleem a.Heeft gevolgen voor grote groepen.

6.Compromise.Ondanks meningsverschillen tot een oplossing komen.

• / 4