Wat is openbaar bestuur?

Week 1 Basisvragen Wat is openbaar bestuur?Het geheel van activiteiten van organisaties die primair zijn gericht op de besturing van de maatschappij. Het woord openbaar heeft te maken met de reikwijdte van deze beslissingen.Welke kenmerken heeft het Nederlandse openbaar bestuur?

1.Nederland is een constitutionele monarchie, dat wil zeggen dat een koning het staatshoofd is en zich moet houden aan de grondwet.

2.Nederland is een rechtstaat: het overheidshandelen is onderworpen aan de regels van het recht, zodat de overheid niet naar willekeur mag handelen. Dit heet ook wel het legaliteitsbeginsel: de overheid mag alleen handelen op grond van wettelijke bevoegdheden.

3.Burgers beschikken over grondrechten.

4.Nederland kent een gedeeltelijke scheiding der machten, dat wil zeggen dat de wetgevende, de uitvoerende en de rechtsprekende macht in sterke maten onafhankelijk zijn van elkaar en elkaar controleren.

5.Nederland heeft een scheiding van kerk en staat.

6.Nederland heeft een parlementair stelsel, wat inhoudt dat de bevolking rechtsreeks het hoogste besluitvormende orgaan kiest, de tweede kamer, waaraan de regering verantwoorden schuldig is.a.Een van de twee pijlers van het parlementaire stelsel is het beginsel van

ministeriële verantwoordelijkheid: de ministers zijn verantwoordelijk, ook

voor het optreden van het staatshoofd en voor het doen en laten van rijksambtenaren.

b.De tweede pijler is de vertrouwensregel: ministers worden geacht af te

treden zodra zij het vertrouwen van de volksvertegenwoordiging verloren hebben.

c.Het parlementaire stelsel is daarnaast dualistisch: de

volksvertegenwoordiging is onafhankelijk van de regering en ministers kunnen geen deel uitmaken van de Staten-Generaal.

7.Het Nederlandse kiesstelsel is gebaseerd op een evenredige vertegenwoordiging, wat wil zeggen dat het aantal zetels voor een partij in overeenstemming is met de aanhang van die partij onder de bevolking.

8.Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Er is sprake van een rijksoverheid die zaken aan lagere overheden kan opleggen. Anderzijds zijn taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden overgedragen aan lagere overheden.

9.Een constitutioneel hof is in Nederland niet aanwezig, zodat er geen onafhankelijke rechterlijke instantie is die wetten toetst aan de grondwet. 1 / 3

10.Daarnaast kent Nederland vanouds een omvangrijk functioneel bestuur:

bestuursorgaan die een beperkt, wettelijk vastgelegd takenpakket hebben.Hoe is het Nederlands openbaar bestuur opgebouwd?-Overheidsorganisaties bestaan uit een politieke leiding en ambtenaren. De staat is er om het algemeen belang te dienen.-Maatschappelijk middenveld staat naast de staat. Dit is een veld van organisaties die zich tussen de overheid aan de ene kant en de bedrijven en individuele burgers aan de andere kant bevindt. Bestaat uit private organisaties, die toch betrokken zijn bij het openbaar bestuur.-Bedrijfsleven bestaat uit privaatrechtelijke organisaties met winstoogmerk. De markt is er om producten en diensten op commerciële grond te leveren Huis van Thorbecke Verticale dimensie: geeft aan dat bestuur op meerdere niveaus plaatsvindt. Horizontale dimensie: openbaar bestuur bestaat niet alleen maar uit de overheid bestaat, maar ook uit 2 / 3

maatschappelijke organisaties. Om beide dimensies goed te pakken wordt wel de term multi- level-governance gebruikt: besturen vindt plaats op meerdere schaalniveaus en gebeurt zowel door overheden als andere partijen (government -> governance).Aan welke eisen moet goed openbaar bestuur voldoen?

1.Democratie: democratie gaat uit van volkssoevereiniteit. Volgens dat beginsel

regeren politici, bestuurders en overheidsorganen in naam van het volk.

a.Responsief bestuur: gaat erover dat bestuurlijke instanties open moeten

staan voor maatschappelijke initiatieven.

b.Democratisch bestuur: betekent dat burgers participeren en inspraak

hebben.

2.Rechtmatigheid: bestuur gebonden aan het recht: wet en recht weerspiegelen de dominante normen en waarden in de samenleving. De wet is niet het instrument van de overheid, maar biedt de burgerbescherming. De macht van de overheid moet ingeperkt en gecontroleerd zijn.

3.Doeltreffendheid en doelmatigheid:

a.Doeltreffendheid: openbaar bestuur is succesvol als de vooraf

geformuleerde doelstellingen van het beleid ook daadwerkelijk worden gehaald.

b.Doelmatigheid: Bestuurders kunnen de doelen met zo min mogelijk

middelen bereiken 4.Integriteit: onkreukbaar bestuur: politici, bestuurders en ambtenaren mogen niet voor eigen gewin gebruikmaken van hun machtpositie, niet afwijken van algemeen geldende ethische normen en al helemaal niet omkoopbaar zijn.Spanningsvelden

1.Doelmatigheid versus rechtmatigheid: het in acht nemen van het

rechtmatigheidsbeginsels gaat ten koste van doelmatigheid. Omdat burgers het recht hebben bezwaar aan te maken, waardoor er extra kosten komen.

• / 3