WERKEN AAN ONAFHANKELIJKHEID

• eigenschappen van effectief leiderschap

Uit: De kleine Covey

Van: Jan Kuipers en Ben Tiggelaar (2019)

• / 5

WERKEN AAN ONAFHANKELIJKHEID

OVERWINNINGEN OP JEZELF

Eigenschap 1: Wees proactief

à Zelf je denken en handelen kiezen. Een stap naar autonomie nemen.Stilstaan bij wie we zijn en hoe we ons gedragen om zo ons denken en handelen te kunnen sturen en te veranderen.

Mensen verklaren hun gedrag vanuit een stimulus-responsbenadering: wij zijn een willoos

slachtoffer van de omstandigheden. Hierin zijn drie belangrijke theorieën:

1. Genetisch determinisme: we erven ons gedrag van onze voorouders;

2. Psychologisch determinisme: ons karakter wordt gevormd door opvoeding en

ervaringen;

3. Omgevingsdeterminisme: we reageren vooral op de mensen en ontwikkelingen om

ons heen.

Covey vult hierop aan:

Tussen de stimulus en de respons ligt voor ons de vrijheid om de respons te kiezen. Je zelfbewustzijn, voorstellingsvermogen, geweten en onafhankelijke wil bepalen onze

keuzevrijheid: proactiviteit.

Proactiviteit: je bent verantwoordelijk voor je eigen denken, je eigen handelen en je eigen leven. Je bent in staat om je eigen beslissingen te nemen en daarmee invloed te hebben op je leven en de wereld om je heen.Dit vormt de basis voor de overige zes eigenschappen. Je moet voor deze eigenschappen namelijk bewust denken en handelen.Verantwoordelijkheid: het vermogen om je antwoord te kiezen. Proactieve mensen zijn zich bewust van dit vermogen.Je eigen reactie is belangrijk om te bepalen of een gebeurtenis je ook daadwerkelijk raakt of veranderd.

Mensen gedragen zich vaak reactief: ze wachten een reactie af. Terwijl initiatief nemen juist bij de mens hoort.Proactieve mensen nemen zelf dit initiatief en gaan zelf opzoek naar een oplossing.

Cirkel van betrokkenheid: hebben wel betrekking op ons, maar

hebben we geen noemenswaardige invloed op. Hier houden reactieve mensen zich vooral mee bezig. Ze steken energie in dingen die ze niet kunnen veranderen. Hun invloed wordt steeds kleiner. Ze hopen op verandering van buitenaf.

Cirkel van invloed: zaken waar we ook invloed op kunnen

uitoefenen. Hier richten proactieve mensen zich vooral op. Zij geven aandacht aan dingen die ze wel kunnen veranderen. Hun invloed wordt steeds groter. Door zelf te veranderen, kun je veranderingen in je omgeving teweegbrengen.

3 categorieën van problemen waarmee je te maken krijgt in je leven:

1. Problemen waar je directe invloed op hebt: gaan over je eigen gedrag.

• Is verbonden met eigenschap 1, 2 en 3: overwinningen op jezelf. 2 / 5

• Problemen waar je indirect invloed op hebt: problemen die worden veroorzaakt door

het gedrag van een ander.

- Is verbonden met eigenschap 4, 5 en 6: overwinningen met de omgeving.

• Problemen waar we geen invloed op hebben.

Werken aan proactiviteit:

Jezelf beloftes doen en deze nakomen. Trouw blijven aan je eigen voornemens en aan je toezeggingen aan anderen.Dit leidt tot een besef van zelfbeheersing. Je gaat meer verantwoordelijkheid nemen en je wordt stap voor stap effectiever als mens.Probeer een maand lang alleen binnen de cirkel van invloed te werken. Dit doe je door niet met anderen in discussie te gaan over wat zij fout doen maar proberen je eigen fouten te herstellen.à Werk aan de zaken waar je greep op hebt, werk aan jezelf, werk aan ‘zijn’.

Praktijkopdrachten:

• Let eens op wat de mensen om je heen zeggen. Welke uitspraken zijn reactief, welke

zijn proactief?

• Kies een lastige situatie uit die zich zal voordoen in de nabije toekomst en waarbij je

je meestal reactief gedraagt. Stel je die zo levendig mogelijk voor. Wat zou je anders kunnen doen? Hoe zou de situatie eruitzien als je je proactief gedraagt?

• / 5

Eigenschap 2: Begin met het einde voor ogen

à Het kiezen van de juiste doelen in je leven. Ontdekken wat je persoonlijke missie is en die uitwerken. Wat is jouw persoonlijke definitie van succes.

Door vooruit te denken naar het einde ontwikkel je een eigen kompas om te beoordelen of wat je vandaag doet echt de moeite waard is en bijdraagt aan wat je uiteindelijk wilt bereiken.Als je weet waar je naartoe wilt, wordt het een stuk eenvoudiger om te bepalen wat de juiste stappen zijn.

Alles wordt tweemaal geschapen: Alles wordt eerst bedacht en daarna pas uitgevoerd.De eerste schepping (maken van plannen) draait om leiderschap.De tweede schepping (uitvoeren) gaat over management.Je moet eerst weten welke richting je op wilt voordat je dit kan gaan uitwerken en uitvoeren.

Voor persoonlijk leiderschap zijn ons voorstellingsvermogen en ons geweten essentieel.Met ons voorstellingsvermogen creëren we een denkbeeldige wereld, een beeld van de toekomst.Door middel van ons geweten leggen we dat beeld langs een meetlat van universele wetten en principes. Hierdoor weten we wat fout en goed is.Door dit te combineren met ons zelfbewustzijn, kunnen we een eigen scenario schijven, een eigen plan voor onze eigen toekomst. Zo ontwikkelen we een nieuwe, persoonlijke maatstaf voor ons dagelijks handelen. Richt je dus op de toekomst en niet of wat er al gebeurd is.

Eigenschap 2 in de praktijk:

Je eigen persoonlijke missie uitwerken.Door hier tijd in te steken, word je effectiever en kan je beter omgaan met veranderingen.Het schrijven hiervan begint met het bepalen van je ‘centrum’: de kern van waar je in

gelooft. Dit is de bron voor:

1. Zekerheid: waardigheid, identiteit en zelfrespect.

2. Sturing: richting geven aan je leven, principes van waaruit je handelt.

3. Wijsheid: je beoordelingsvermogen en je begrip.

4. Kracht: het vermogen iets te realiseren.

Een aantal gangbare zaken die ons centrum kunnen vormen:

• Je partner als centrum: kan je emotioneel afhankelijk maken. Je partner bepaalt je

welbevinden.

• Je gezin als centrum: zekerheid ontlenen aan tradities en cultuur van je gezin.

Veranderingen hierin maken je kwetsbaar.

3. Geld als centrum: je bent dan afhankelijk van externe omstandigheden.

4. Werk als centrum: kan ten koste gaan van je gezondheid, relaties en andere

belangrijke aspecten van je leven.

• Bezit als centrum (reputatie of bezittingen): kan zomaar verdwijnen, je leven wordt

voortdurend bedreigd.

• Genot als centrum (onmiddellijke behoeftebevrediging): je komt niet aan de echte

belangrijke dingen toe.

• Vriendschap/vijandschap als centrum: afhankelijk van de wisselende stemmingen van

het gedrag van anderen. 4 / 5