ZAKKAARTJES OVERZICHT

ZAKKAARTJES OVERZICHT

• TRACTUS CIRCULATORIUS – (HART) 1 KAART

• TRACTUS CIRCULATORIUS – (PERIFERE CIRCULATIE) 1 KAART

• LONGEN 1 KAART

• NEUROLOGISCH ONDERZOEK 2 KAARTEN

• TABEL HERSENZENUWEN 1 TABEL

• ABDOMEN 1 KAART

• GYNAECOLOGISCH ONDERZOEK 1 KAART

• ANDROLOGISCH ONDERZOEK (LIES, GENITALIEN, RT) 1 KAART

• STATUS MENTALIS 1,5 KAART

• ABCDE 1 KAART

O GEBASEERD OP: HTTPS://WWW.NHG.ORG/THEMA/SPOEDZORG/ABCDE -

METHODE/)

DE OVERIGE ZAKKAARTJES ZIJN GEBASEERD OP VIG EN FYSISISCHE DIAGNOSTIEK.

VOOR HET BEWEGINGSONDERZOEK. ZIE DE SCHEMA’S DIE VAN HET SKILLSLAB ONLINE STAAN 1 / 2

ONDERZOEK LONGEN

INSPECTIE – LONGEN

• Algemene inspectie: ziek/niet ziek (gelaatskleur), ademhaling, aanwezigheid

voorkeurshouding en gebruik van hulpademhalingsspieren, aanwezigheid centrale of perifere cyanose, aanwezigheid trommelstokvingers en horlogeglasnagels.• Inspectie van de thorax: huid, subcutis, mammae, musculatuur, benige skelet, ademhalingsexcursies (symmetrie, evt. meten)

• Van voor, van opzij en vanachter

Als onderdeel van de ademhaling let je op: borst/buik, ademhalingsfrequentie (14-20), diepte, regelmaat, verhouding in-/expiratie (5:6), hoest of hoorbare ademhaling, aanwezigheid van dyspnoe

PALPATIE – LONGEN

• Lymfeklierstations

o Locaties: submentaal, submandibulair, voor en achter sternocleidomastoideus,

subclaviculair, supraclaviculair, axillair • Thoraxexcursies (op indicatie)

o Handgrepen: Beide handen plat op de thorax onder het sleutelbeen, duimen op

de driehoek die wordt gevormd door de ribbenboog, beide handen in de flanken, 1 hand op sternum en 1 op wervelkolom, achterkant onder de schouderbladen.• Drukpijn (op indicatie)

o Bipolaire drukpijnlijkheid: 1 hand op sternum en 1 op wervelkolom en

comprimeer kort en krachtig. Leg beide handen in de flanken en comprimeer weer kort en krachtig.

o Lokale drukpijnlijkheid: palpeer pijnlijke regio’s met vingertoppen

• Stemfremitus (op indicatie)

PERCUSSIE – LONGEN

• Begrenzende percussie: achterzijde, flanken, voorzijde

• Achterzijde: longgrenzen (rond Th10)(beweeglijkheid: 4-6 cm)

o Voorzijde: absolute en relatieve long-lever grens

• De beweeglijkheid van de longgrenzen bedraagt normaliter 4-6 cm

• Vergelijkende percussie: achterzijde, flanken, voorzijde

(!) Aan de achterkant, vraag de patiënt de handen gekruist voor het lichaam op de schouders te plaatsen.

AUSCULATATIE – LONGEN

• Instrueer de patiënt om “diep te zuchten met open mond” • Beoordeel: karakter (vesiculair, bronchiaal, pleuriel), verhouding in-/expiratie, intensiteit (normaal, verzwakt), bijgeluiden • Bronchofonie (op indicatie)

ADEMGERUIS

• Vesiculair ademgeruis – “normaal” ademgeruis, bij auscultatie van gezonde

longen (verhouding 3:1)

• Bronchiaal ademgeruis – ademgeruis normaalgesproken hoorbaar boven de

trachea en grote bronchi (verhouding 5:6) op andere plekken pathologisch

• Pleuriel ademgeruis – hoorbaar over alle longvelden bij zuigelingen en peuters.Luider en scherper dan vesiculair ademgeruis door de dunnere thoraxwand en kleinere luchtwegen.

BIJGELUIDEN

• Pleurale bijgeluiden - pleura wrijven (“voetstappen in de sneeuw”) • Bronchopulmonale bijgeluiden – ronchi en crepitaties

• Piepende en brommende ronchi
• Grove (laagfrequente) en fijne (hoogfrequente crepitaties (“plukje haar

wrijven voor oren”)

Bijgeluiden Hoge frequentie Lage frequentie Continu Piepende ronchi Brommende ronchi Discontinu Fijne crepitaties Grove crepitaties

INTERPRETATIE VAN BIJGELUIDEN

• Piepende ronchi: “wheezing”, wijst op luchtwegvernauwing, bv bij astma.

• Brommende ronchi: gevolg van een verdikking van de wand van de bronchus.

• Fijne (hoogfrequente) crepitaties tgv het openspringen van gecollabeerde kleinere luchtwegen, bv bij longoedeem (inspiratoir), pneumonie (inspiratoir) of bij emfyseem (expiratoir).• Grove (laagfrequente) crepitaties tgv het borrelen van lucht in slijm in de grotere luchtwegen, bv bij COPD (inspiratoir) of bij bronchiaal secreet (expiratoir).

(!) Fijne eindinspiratoire crepitaties hoeven niet pathologisch te zijn bij oudere, obese of bedlegerige mensen. Bij diep doorzuchten zullen deze crepitaties verdwijnen, omdat dan alle alveoli open staan.

INTERPRETATIE VAN BEVINDINGEN

•Een onregelmatige ademhaling kan wijzen op een neurologisch probleem in het ademcentrum, gelegen in de hersenstam.•Een zeer oppervlakkige ademhaling kan wijzen op thoracale pijn, bv tgv een ribfractuur.•Lage luchtwegobstructie → verlengd expirium (bv astma, COPD) •Hoge luchtwegobstructie → verlengd inspirium (inspiratoire stridor)

Mogelijke oorzaken gezwollen lymfeklieren: Maligniteiten, Infectieziekten

Thoraxexpansie •Afgenomen thoraxexpansie – bijvoorbeeld bij COPD en M.Bechterew

Stemfremitus •Toegenomen stemfremitus – luchthoudendheid longen afgenomen (pneumonie) •Afgenomen stemfremitus – luchthoudendheid longen toegenomen (emfyseem)

Percussie •Percussie over een longveld wordt hypersonoor als de luchthoudendheid is toegenomen, bv bij een pneumothorax of bij emfyseem.•Percussie over een longveld wordt gedempt als de luchthoudendheid is afgenomen, bv bij een pneumonie of pleuravocht.

Ademgeruis •Bronchiaal ademgeruis op andere plaatsen op de thorax (buiten trachea en en grote bronchi) is altijd pathologisch oHet kan voorkomen bij pneumonie, waarbij de alveoli gevuld zijn met exsudaat en de bronchi open zijn! (Afgenomen luchthoudendheid van het longweefsel leidt tot een betere voortgeleiding, de bronchus dient open te zijn, omdat er anders geen flow is).•Het ademgeruis over een longveld is verzwakt of afgenomen bij emfyseem door de toegenomen luchthoudendheid van het longweefsel en vertraagde luchtstroom.•Bij adipositas vind je ook een verzwakt ademgeruis, omdat de afstand van de stethoscoop tot het longweefsel is toegenomen.

BEGRIPPEN

Dyspnoe: kortademigheid, Dyspnoe d’effort: kortademigheid bij inspanning, Dyspnoe de repos: kortademigheid in rust, Orthopnoe: kortademigheid bij platliggen

Bradypnoe: de ademfrequentie is minder dan 14 per minuut

Tachypnoe: de ademfrequentie is meer dan 20 per minuut

Centrale cyanose: ontstaat als er in de longen onvoldoende oxygenatie van

hemoglobine plaatsvindt. Zichtbaar rondom mond, keel, tong.Perifere cyanose: ontstaat als er lokaal in een weefsel verminderde doorbloeding is.

Astma cardiale: vochtophoping in het interstitium van de longen ten gevolge van

cardiaal falen.Tonvormige thorax is de toegenomen voorachterwaartse diameter met horizontale stand van de ribben typisch voor hyperinflatie. Dit komt voor bij chronisch obstructief longlijden.De relatieve long-levergrens is de bovengrens van de lever.De absolute long-levergrens is de ondergrens van de long.

Aandoening Inspectie Percussie Auscultatie Stemfremitus bronchofonie Verkoudheid Loopneus g.b. Meestal g.b.Soms weg- hoestbare brom. ronchi g.b. g.b.Pneumonie Licht tot ernstige dyspnoe Mat Gedempt Bronchiaal ademgeruis Brom. ronchi Crepitaties Toegenomen (lokaal) Toegenomen (lokaal) Pneumothorax Verminderde beweeglijkheid (aanged. helft) Hypersonoor Verminderd opgeheven ademgeruis Lokaal verzwakt of afwezig Lokaal verzwakt of afwezig Pleuravocht Verminderde beweeglijkheid (aanged. helft) Mat Verzwakt/ opgeheven ademgeruis Pleurawrijven Lokaal verzwakt of afwezig Lokaal verzwakt of afwezig Astma-aanval Dyspnoe g.b.hypersonoor Verlengd expirium Piep. ronchi Aspecifiek Aspecifiek Emfyseem Tonvormige thorax Hypersonoor Laagstaande longgrenzen Afgenomen beweeglijkheid Zacht ademgeruis Soms erlengd expirium of piep. ronchi Aspecifiek Aspecifiek Longembolie Dyspnoe Meestal geen afwijkingen soms mat Meestal geen afwijkingen soms crepitaties Aspecifiek Aspecifiek Longoedeem Dyspnoe Demping basale longvelden beiderzijds Laat inspir. fijne crepitaties basale longvelden b.z.Aspecifiek Aspecifiek

• / 2